Υπάρχουν αρκετά στοιχεία που μας βοηθούν στο να έχουμε εικόνα για τη σχέση μεταξύ της σωματικής δραστηριότητας και της αναπαραγωγικής λειτουργίας, τόσο στους άντρες όσο και στις γυναίκες. Οι περισσότερες από τις μελέτες  που έχουν  γίνει μέχρι σήμερα είναι είτε σε σε αθλητές ή σε άτομα που επισκέπτονταν κλινικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

ασκηση στον ανδρα

Στους άνδρες φαίνεται  ότι αθλήματα υψηλής έντασης όπως π.χ η επαγγελματική ποδηλασία μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά τη συγκέντρωση των σπερματοζωαρίων, όπως επίσης και ότι τα αθλήματα υψηλής έντασης θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά την κινητικότητα  και τη μορφολογία τους. Τα ευρήματα αυτά μπορούν να ερμηνευτούν από το αρνητικό ενεργειακό ισοζύγιο που παρατηρείται κατά τη διάρκεια της άσκησης, τη θερμότητα που αναπτύσσεται λόγω του εξοπλισμού των αθλητών στην περιοχή των γεννητικών οργάνων και τέλος λόγω του μηχανικού τραύματος που δημιουργείται εξαιτίας της πίεσης της σέλας. Βέβαια, υπάρχουν και μελέτες που δεν έχουν βρει κάποια σχέση μεταξύ φυσικής δραστηριότητας και ποιότητας σπέρματος, ακόμα και ανάμεσα σε αθλητές αντοχής. Σε αντίθεση όμως με τους αθλητές, η φυσική δραστηριότητα στο γενικό πληθυσμό τείνει να είναι χαμηλότερης έντασης και διάρκειας, και κατά συνέπεια απαιτεί χαμηλότερη ενεργειακή δαπάνη. Σε σχέση με αυτή την πιο ήπια δραστηριότητα, κάποια στοιχεία έχουν δείξει ότι η ενασχόληση με σωματικές δραστηριότητες κατά τον ελεύθερο χρόνο σχετίζεται θετικά με τη συγκέντρωση των σπερματοζωαρίων. Όταν εξετάσθηκαν υγιείς άνδρες στην Αμερική σχετικά με τις συνήθειες άσκησης τους, φάνηκε  ότι η  μέτρια-προς-έντονη φυσική δραστηριότητα σχετίστηκε σημαντικά με υψηλότερη συγκέντρωση και μεγαλύτερο συνολικό αριθμό σπερματοζωαρίων. Παρόλα αυτά, τα στοιχεία που υπάρχουν στον τομέα αυτό είναι λιγοστά και είναι απαραίτητο να αξιολογηθεί σε μεγαλύτερο βαθμό η επίδραση που μπορεί να έχει η άσκηση στο σπέρμα των αντρών που δεν είναι αθλητές και απλά έχουν κάποια στοιχειώδη φυσική δραστηριότητα.

Στην περίπτωση των ανδρών που είναι μέλη υπογόνιμων ζευγαριών,  στη μεγαλύτερη προοπτική μελέτη που έχει γίνει στον τομέα αυτό, σε 2.261 άντρες που επισκέπτονταν μία κλινική υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, έδειξε ότι, η άσκηση με βάρη και οι εξωτερικές δραστηριότητες βρέθηκαν να παρουσιάζουν θετική συσχέτιση με τη συγκέντρωση των σπερματοζωαρίων, χωρίς όμως να επηρεάζουν σημαντικά την τελική αναπαραγωγική επιτυχία των θεραπειών που πραγματοποιούνταν. Είναι φανερό λοιπόν, ότι η φυσική δραστηριότητα και η σχέση της με την ποιότητα του σπέρματος πρέπει να μελετηθεί περαιτέρω, τόσο στο γενικό πληθυσμό όσο και σε υπογόνιμους άνδρες, ώστε να υπάρχει μία πιο σαφής εικόνα για την επίδρασή της στην ποιότητα του σπέρματος.

Σε αντίστοιχες εργασίες σε υγιείς γυναίκες, κάποιες επιδημιολογικές εργασίες δείχνουν μειωμένη γονιμότητα σε αυτές που εκτελούσαν σωματικές δραστηριότητες υψηλότερης έντασης ενώ κάποιες άλλες όχι. Περισσότερο πρόσφατα δεδομένα μας παρέχουν ενδείξεις ότι η σωματική δραστηριότητα επηρεάζει την εμφύτευση του εμβρύου, ενώ κάποιες επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν την ύπαρξη σχέσεως μεταξύ της  συχνής έντονης δραστηριότητας και τη γονιμότητας. Τα δεδομένα για την σχέση των επιπέδων σωματικής δραστηριότητας με την έκβαση της εξωσωματικής γονιμοποίησης στις γυναίκες είναι σε γενικές γραμμές ελάχιστα. Μια προοπτική μελέτη 2232 υπογόνιμων γυναικών που υποβάλλονταν σε εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF), διαπίστωσε ότι εκείνες που ανέφεραν ότι έκαναν άσκηση ≥4 ώρες / εβδομάδα για τα τελευταία 1-9 χρόνια πριν την προσπάθεια  ήταν λιγότερο πιθανό να συλλάβουν και να έχουν μια ζωντανή γέννηση από τις γυναίκες χωρίς ιστορικό άσκησης. Οι ερευνητές απέδωσαν αυτό το εύρημα στα υψηλότερα επίπεδα φυσιολογικού στρες, το οποίο επηρεάζει την έκκριση της ορμόνης  LH. Σε μια προοπτική μελέτη 121 γυναικών που υποβάλλονταν σε IVF, με βάση αυτοδηλούμενα στοιχεία για τις συνήθειες άσκησης κατά το περασμένο έτος, η πιθανότητα ενδομήτριου κυήσεως ήταν μεγαλύτερη στις γυναίκες με δραστήριο τρόπο ζωής. Επίσης, τα στοιχεία πρόσφατης πρωτότυπης εργασίας έδειξαν ότι οι πιθανότητες επίτευξης εγκυμοσύνης και γέννησης παιδιού μέσω IVF ήταν κατά 3 φορές υψηλότερες σε παχύσαρκες υπογόνιμες γυναίκες που ασκούνταν συστηματικά σε σχέση με εκείνες που δεν ασκούνταν. Ουσιαστικά, το καταληκτικό συμπέρασμα των μέχρι σήμερα δεδομένων είναι ότι ή άσκηση είναι χρήσιμη στις γυναίκες που πρόκειται να υποβληθούν σε IVF εφόσον είναι χαμηλής έντασης και μικρότερης διάρκειας από 3 ώρες την εβδομάδα.

Δημήτριος Καραγιάννης , MSc, PhDc,
Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Επιστημονικός συνεργάτης Εμβρυογένεσης