Σύμφωνα με όλες τις μελέτες υπάρχει άμεση συσχέτιση της ηλικίας και της γονιμότητας. Η μέγιστη γονιμοποιητική των γυναικών είναι στην ηλικία των 25 ετών. Έχει παρατηρηθεί μείωση της γονιμότητας μετά τα 30 έτη με συνέπεια το 30% των γυναικών να μην είναι γόνιμες στην ηλικία των 40 ετών. Επίσης θα πρέπει να αναφερθεί ένας άλλος σημαντικός παράγοντας που μειώνει την πιθανότητα τεκνοποίησης και είναι η αύξηση του ποσοστού αποβολών. Στην ηλικία των 40 οι πιθανότητες αποβολής είναι διπλάσιες σε σχέση με την ηλικία των 20.

            Η αλλαγή των κοινωνικών και επαγγελματικών δεδομένων στην σημερινή κοινωνία ώθησε τις γυναίκες να αναβάλλουν την προοπτική τεκνοποίησης μετά τα 30 έτη. Αυτή όμως η τακτική είχε τεράστια μειονεκτήματα που αφορούσαν την μείωση της ποιότητας των ωαρίων με αποτέλεσμα την μείωση της πιθανότητας κύησης και αύξηση των αποβολών.

            Η κατάψυξη ωαρίων παλαιότερα λόγω των χαμηλότερων ποσοστών επιτυχίας των προηγούμενων τεχνικών αποτελούσε λύση ανάγκης και περιοριζόταν σε επιλεγμένα περιστατικά όπως στην διατήρηση ωαρίων πριν την έναρξη θεραπείας για καρκίνο και στην μη διαθεσιμότητα σπέρματος την ημέρα της ωοληψίας.

            Η σύγχρονη όμως ιατρική θα έπρεπε να βρει μια λύση. Η λύση αυτή ήταν η καινούρια τεχνική του vitrification των ωαρίων που άλλαξε τα δεδομένα στην εξωσωματική γονιμοποίηση. Η American Society for reproductive medicine τον Οκτώβριο του 2012 αφαίρεσε τον όρο «πειραματική» από την τεχνική της κατάψυξης των ωαρίων.

            Μετά από ανασκόπηση περισσότερων από 1000 μελετών η ASRM κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κατάψυξη ωαρίων είναι το ίδιο αποτελεσματική στην εξωσωματική γονιμοποίηση. Επίσης έχει αποδειχθεί ότι η τεχνική αυτή δεν αυξάνει τον κίνδυνο για γενετικές ή χρωμοσωμιακές ανωμαλίες.

            Η Εισαγωγή των καινούριων αποτελεσματικών τεχνικών έχει ως αποτέλεσμα πλέον χιλιάδες γυναίκες ανά τον κόσμο να επιλέγουν την κατάψυξη ωαρίων :

            α) για κοινωνικούς λόγους

            β) για ιατρικούς λόγους (π.χ. σε ασθενείς με καρκίνο πριν την έναρξη

    χημειοθεραπείας)

katapsiksi orarion

Κατάψυξη ωαρίων για κοινωνικούς λόγους

            Σήμερα οι γυναίκες έχουν την δυνατότητα την αναβολή της τεκνοποίησης για επαγγελματικούς ή προσωπικούς λόγους. Μεγάλες εταιρείες όπως η Facebook και η Αpple προσφέρουν στις εργαζόμενες τους την δυνατότητα κατάψυξης ωαρίων. Στην κατάψυξη ωαρίων για κοινωνικούς λόγους ο ιδανικός αριθμός ωαρίων για φύλαξη είναι πάνω από 10 ωάρια. Υπάρχουν μεγαλύτερα ποσοστά επιτυχίας αν η κατάψυξη ωαρίων γίνει μέχρι τα 37 έτη ενώ αντίθετα τα ποσοστά κύησης μειώνονται δραματικά αν η κατάψυξη γίνει μετά τα 41 έτη. Σε γυναίκες κάτω των 29 κατάψυξη ωαρίων μπορεί να γίνει αν έχουν ιστορικό πρόωρης εμμηνόπαυσης ή μειωμένη γονιμότητα (↓AMH, ↓FSH).

            Εκτός από την κατάψυξη ωαρίων για κοινωνικούς λόγους, κατάψυξη ωαρίων μπορεί να γίνει και για ιατρικούς λόγους όπως :

  • Σε γυναίκες με καρκίνο πριν την έναρξη χημειοθεραπείας ή ακτινοβολίας που είναι θεραπείες εξαιρετικά βλαπτικές σε σχέση με την γονιμότητα.
  • Σε ασθενείς που χρειάζονται χειρουργική επέμβαση που μπορεί να βλάψει τις ωοθήκες (πχ. σοβαρού βαθμού ενδομητρίωση).
  • Σε ασθενείς όπως ερυθηματώδης λύκος, ρευματοειδής αρθρίτιδα, η σκληρυνση κατά πλάκας πριν την έναρξη θεραπείας.
  • Σε γυναίκες πριν τη μεταμόσχευση μυελού των οστών ή μεταμόσχευσης βλαστοκυττάρων.
  • Σε γυναίκες που φέρουν την μετάλλαξη του γονιδίου BRCA ή φορείς του fragile X που συνδέονται με υπογονιμότητα.

Στην σύγχρονη ιατρική έχει αναπτυχθεί μια καινούρια υποειδικότητα που ονομάζεται “oncofertility” και σκοπός είναι η διατήρηση της γονιμότητας σε ασθενείς με καρκίνο.

Η βελτίωση των ποσοστών επιβίωσης των καρκινοπαθών έχει φέρει στην επιφάνεια το θέμα της διατήρησης γονιμότητας όπως σε γυναίκες κάτω των 45ετών με καρκίνο μαστού όπου η 5ετής επιβίωση φτάνει το 88-98%.

Βάσει των μελετών οι γυναίκες που επιβιώνουν από καρκίνο στην πλειοψηφία τους μετά το πέρας της θεραπείας σκέφτονται την πιθανότητα τεκνοποίησης.

Η American Society of clinical oncology στις οδηγίες προτρέπει τους ογκολόγους να ενημερώνουν τους ασθενείς για τις αρνητικές συνέπειες της χημειοθεραπείας και της ακτινοβολίας στη γονιμότητα και να παραπέμπουν τις γυναίκες σε ιατρούς ειδικούς στην εξωσωματική γονιμοποίηση πριν την έναρξη θεραπείας.

Η διατήρηση της γονιμότητας σε καρκινοπαθείς μπορεί να γίνει με την διαδικασία της εξωσωματικής γονιμοποίησης και την κατάψυξη :

-ωαρίων

-εμβρύων

-ωοθηκικού ιστού (σε νεαρά κορίτσια)

            Οι μελέτες δείχνουν ότι αν η χημειοθεραπεία δε καθυστερήσει πάνω από 6 εβδομάδες από την διάγνωση του καρκίνου δεν μειώνεται η 5ετής επιβίωση. Επίσης τα στοιχεία δεν έδειξαν αύξηση των ποσοστών υποτροπής σε γυναίκες που υποβλήθηκαν σε εξωσωματική γονιμοποίηση πριν την έναρξη της χημειοθεραπείας για καρκίνο του μαστού.

            Συμπερασματικά θα πρέπει να τονιστεί ότι η κατάψυξη ωαρίων και η διατήρηση της γονιμότητας είτε για κοινωνικούς λόγους, είτε λόγω ασθένειας αποτελεί δικαίωμα της γυναίκας και θα πρέπει να έχει σωστή ενημέρωση από τους θεράποντες ιατρούς.

            Βάση των σημερινών ιατρικών δεδομένων η κατάψυξη ωαρίων αποτελεί ένα παράθυρο αισιοδοξίας για όλες τις γυναίκες.

 

papanikolaou gynaikologosΧριστόδουλος Παπανικόπουλος

Μαιευτήρας-Γυναικολόγος

Επιστημονικός συνεργάτης της Μονάδας

Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής 'Εμβρυογένεσις’